Σαν να μην έφτανε η σχεδιαζόμενη εγκατάσταση 153 ανεμογεννητριών στο δυτικό τμήμα της Λέσβου, που απειλεί συνολικά τη φυσιογνωμία του τόπου καθώς συντίθεται από το διάσημο Απολιθωμένο Δάσος, γεωτόπους, βυζαντινά μοναστήρια, ενετικά κάστρα και προστατευόμενες περιοχές Natura 2000, σχεδιάζεται νέα γιγαντιαία επένδυση υβριδικού σταθμού φωτοβολταϊκών στην Ερεσό και στον Μανταμάδο.

Το σχέδιο αφορά την περιοχή «Σκάλες», περίπου 1,6 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά από τον Μανταμάδο, και την περιοχή «Λάκκα», 2,5 χιλιόμετρα βορειοδυτικά της Σκάλας Ερεσού, ενώ ταυτόχρονα τίθενται ως περιοχές ενδιαφέροντος και οι περιοχές «Κατερίνες» και «Λινόχωμα». Πιο συγκεκριμένα, η «Λάκκα» είναι η πλαγιά ακριβώς δίπλα από τη μικρή παραλία του Προφήτη Ηλία, μέρος με ιδιαίτερη πολιτιστική ταυτότητα, που προσελκύει μεγάλο αριθμό προσκυνητών και επισκεπτών ειδικότερα τους καλοκαιρινούς μήνες.

Οι επεμβάσεις

Πρόκειται για ένα μεγάλο έργο όσον αφορά το επενδυτικό κεφάλαιο αλλά και τον όγκο του καθώς προβλέπεται να εγκατασταθούν 47.616 φωτοβολταϊκά πλαίσια ισχύος 630 W έκαστο. Τα πλαίσια θα συνοδεύονται από συνολικά 150 μετατροπείς με 7 μετασχηματιστές ανύψωσης Χαμηλής/Μέσης Τάσης. Το συνολικό εμβαδό των περιοχών εγκατάστασης ανέρχεται σε 1.510.180 τετραγωνικά μέτρα, ενώ το εμβαδό της προτεινόμενης περίφραξης υπολογίζεται στα 376.254 τετραγωνικά μέτρα.

Οπως προκύπτει από τη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) που βρίσκεται σε διαβούλευση μέχρι τις 26 Ιανουαρίου, για το έργο απαιτείται μία σειρά επεμβάσεων στο χωρικό πεδίο με σκοπό την εγκατάσταση των φωτοβολταϊκών και των μπαταριών αποθήκευσης, αλλά και με τη διασύνδεσή τους με το υπάρχον δίκτυο. Η μελέτη προϋποθέτει την κατασκευή κτιρίου Κέντρου Ελέγχου, συστήματος Τηλεπαρακολούθησης - Τηλελέγχου και την κατασκευή πλατειών εγκατάστασης κοντέινερ, τόσο των συσσωρευτών όσο και των μετατροπέων.

Κι ακόμη, προβλέπεται η εγκατάσταση συστήματος αποθήκευσης-συσσωρευτών και η κατασκευή δικτύου Μέσης Τάσης κατά μήκος των υποστηρικτικών δομών και των δρόμων για τη συγκέντρωση της συνολικής παραγόμενης ενέργειας. Το έργο περιλαμβάνει διάνοιξη δρόμων όπου αυτό χρειαστεί και τη διασύνδεση του κέντρου ελέγχου μέσω υπόγειας γραμμής Μέσης Τάσης με τον υφιστάμενο Αυτόνομο Σταθμό Παραγωγής Λέσβου.

Οπως επισημαίνει η Κίνηση για ελεύθερα βουνά στη Λέσβο, «έργα τέτοιου γιγαντιαίου μεγέθους, όπως το συγκεκριμένο, προϋποθέτουν εκχέρσωση και αποψίλωση της περιοχής εγκατάστασης, γεγονός που θα επιταχύνει την ερημοποίησή της. Οι τεράστιες φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις έχουν καθοριστική αρνητική επίδραση στο μικροκλίμα του τόπου, αλλάζοντας τη θερμοκρασία, την υγρασία, τη σκίαση και την παραγωγικότητα και ανθεκτικότητα των οικοσυστημάτων που αυτός φιλοξενεί. Οι τεράστιες μπαταρίες λιθίου μπορούν να προκαλέσουν φωτιά ή έκρηξη από εξωγενείς παράγοντες. Η ΜΠΕ δεν αναφέρει απολύτως τίποτα για τις επιπτώσεις μίας τέτοιας πιθανής πυρκαγιάς».

Τα καλώδια

Η συνολική ισχύς του έργου είναι 30 MW. Ως μη διασυνδεδεμένο νησί, η Λέσβος «σηκώνει» συνολικά 14,4 MW φωτοβολταϊκών (τώρα έχει εγκατεστημένα 8,8 MW). Επομένως, για να προχωρήσει αυτό το έργο απαιτείται η διασύνδεση με το ηπειρωτικό δίκτυο που θα ανοίξει ηλεκτρικό χώρο. Αυτά τα 30 MW θα έρθουν να προστεθούν στα 306 MW των σχεδιαζόμενων αιολικών σταθμών με 153 ανεμογεννήτριες στη δυτική Λέσβο. Κι αυτά, τη στιγμή που το φορτίο αιχμής του νησιού σε ακραίες συνθήκες (καύσωνα) δεν έχει ξεπεράσει ποτέ τα 70 MW («Ανεμογεννήτριες πληγώνουν τη δυτική Λέσβο», «Εφ.Συν.», 27/12/2023).

«Πρόκειται επομένως για ένα έργο με εξαγωγικό χαρακτήρα και έρχεται να επιβεβαιώσει ακόμα μία φορά αυτό που επανειλημμένα έχουμε τονίσει και αποδείξει. Οτι στόχος της διασύνδεσης με το ηπειρωτικό δίκτυο είναι το άνοιγμα ηλεκτρικού χώρου για την εγκατάσταση έργων που δεν έχουν ως στόχο την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών της Λέσβου, αλλά την παραγωγή υπερπλεονάσματος ενέργειας προς εξαγωγή», επισημαίνει η Κίνηση («Θέλουν “μπαταρία” ενέργειας το βορειοανατολικό Αιγαίο», «Εφ.Συν.», 23/10/25).

Οπως είναι γνωστό, η διασύνδεση του νησιού με το ηπειρωτικό δίκτυο προβλέπεται να γίνει από τον ΑΔΜΗΕ με την εγκατάσταση υποβρύχιων καλωδίων για τη ζεύξη Θράκης - Λήμνου, Λήμνου - Λέσβου και Λέσβου – Σκύρου. Λίγο πριν από τα Χριστούγεννα, η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου υπερψήφισε τη ΜΠΕ για τη διασύνδεση των νησιών του βορείου Αιγαίου με την ηπειρωτική Ελλάδα, απαιτώντας να αποτελεί διασύνδεση μόνο εισαγωγής και όχι εξαγωγής ρεύματος, κάτι που τεχνικά δεν υφίσταται αφού κανένα έργο διασύνδεσης δεν λειτουργεί σε μία κατεύθυνση.

Παρ’ όλα αυτά η Περιφέρεια επισήμανε την αντίθεσή της στα φαραωνικά αιολικά έργα που επιφέρει η διασύνδεση, αγνόησε τόσο τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις του έργου, όπως γνωμοδότησαν μια σειρά υπηρεσιών, αρμόδιων αρχών και οργανώσεων πολιτών, όσο και τις επιστημονικά και νομικά τεκμηριωμένες αντιρρήσεις χιλιάδων πολιτών αλλά και φορέων.

Τα οικοσυστήματα

Σημειώνεται ότι η Περιφερειακή Επιτροπή Χωροταξίας και Περιβάλλοντος (ΠΕΧΩΠ) Λέσβου αναγνώρισε ότι το έργο είναι κατατετμημένο, με ελλιπή στοιχεία για κρίσιμες υποδομές, όπως αυτή της διασύνδεσης με τον υφιστάμενο υποσταθμό στην πόλη της Μυτιλήνης, καθώς και για τον κίνδυνο πυρκαγιάς και αλλοίωσης του τοπίου που ενέχει η διέλευση δικτύου υψηλής τάσης μέσα από ελαιώνες και πευκοδάση.

Επίσης αναγνώρισε την επίπτωση που θα έχει το έργο σε θαλάσσια και χερσαία οικοσυστήματα, όπως τα λιβάδια ποσειδωνίας που απαντώνται στις περιοχές προσαιγιάλωσης τόσο στην ευρύτερη περιοχή της Μύρινας όσο και στην είσοδο του Κόλπου Καλλονής, ενώ για την περίπτωση της Μύρινας επισημαίνεται πως η προσαιγιάλωση γίνεται σε περιοχή που έχει υποστεί έντονα πλημμυρικά φαινόμενα στο παρελθόν (Νοέμβριος 2024).

Η Διεύθυνση Συντονισμού και Επιθεώρησης Δασών Αιγαίου επισημαίνει τη διέλευση υπόγειας γραμμής μεταφοράς εντός περιοχών Natura για το νησί της Λέσβου, καθώς και την έλλειψη εναλλακτικής προσαιγιάλωσης πλησίον του υφιστάμενου υποσταθμού στη Λέσβο. Κι ακόμη, επισημαίνει τον κίνδυνο πυρκαγιάς στην περίπτωση εναέριας μεταφοράς μέσα από το κεντρικό δάσος της Λέσβου, σύμφωνα με την πρόσφατη θεώρηση – έγκριση μελέτης «Σύνταξη αντιπυρικού σχεδίου για τον νομό Λέσβου» που κατατάσσει σε υψηλό τον κίνδυνο πυρκαγιάς για την περιοχή.

Η «σαλαμοποίηση»

Παρόμοια στοιχεία επισημαίνει και η Διεύθυνση Δασών Λέσβου, προσθέτοντας τη διαφαινόμενη «σαλαμοποίηση» του έργου, εφόσον λείπουν οι βασικές υποδομές που εξασφαλίζουν την τροφοδότηση της Λέσβου. Αντίστοιχες επισημάνσεις κάνει και ο Δήμος Δυτικής Λέσβου για τη «σαλαμοποίηση» του έργου και την έλλειψη περιγραφής του τρόπου ηλεκτρικής διασύνδεσης και μεταφοράς του δικτύου για τους καταναλωτές της Λέσβου, ενώ επισημαίνει την απουσία διαβούλευσης με τις αρμόδιες αρχές για την αναζήτηση εναλλακτικών σημείων προσαιγιάλωσης.

Ο Δήμος Λήμνου από τη μεριά του επισημαίνει επίσης τον κίνδυνο στο οποίο εκτίθενται τα λιβάδια ποσειδωνίας στη θαλάσσια περιοχή ευθύνης του, καθώς και την πρόδηλη σκοπιμότητα ότι η διασύνδεση και οι υποδομές που προβλέπονται προορίζονται να εξυπηρετήσουν μεταφορά ενέργειας, πολλαπλάσιας εκείνης που σήμερα παράγεται και είναι αναγκαία για την κατανάλωση και άρα συνοδά έργα παραγωγής ενέργειας βιομηχανικής κλίμακας.

ΠΗΓΗ